UCHWAŁA Nr XXVI/ 212 /05

RADY MIEJSKIEJ W NIEMODLINIE

z dnia 31 marca 2005 r.

w sprawie strategii rozwiązywania problemów społecznych Gminy Niemodlin .

Na podstawie art.17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64 , poz. 593 i Nr 99, poz.1001) oraz art.18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591, z późn.zm. 1) ) Rada Miejska uchwala , co następuje :

§ 1

Przyjmuje się do realizacji Strategię Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Niemodlin , stanowiącą załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Niemodlina .

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia .

PRZEWODNICZĄCY RADY

KRZYSZTOF BUNIA

_________________

1) zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 23, poz. 220 , Nr 62 , poz.558 , Nr 113 , poz. 984 , Nr 153 , poz.1271 , Nr 214 , poz. 1806 , z 2003 r. Nr 80 , poz. 717 , Nr 162 , poz. 1568 oraz z 2004 r.Nr 102 , poz. 1055 i Nr 116 , poz. 1203.

Załącznik do  uchwały   NrXXVI /212  

Rady Miejskiej w Niemodli 

z dnia  31 marca 2005r.

  STRATEGIA  ROZWIĄZYWANIA  PROBLEMÓW  SPOŁECZNYCH 

                             GMINY NIEMODLIN.                                                           

Wstęp

Strategia Rozwiązywania Problemów  Społecznych  Gminy Niemodlin , zwana dalej Strategią,  wynika ze :

1) Strategii Rozwoju Gminy Niemodlin 2001-2010 przyjętej przez Radę    Miejską w Niemodlinie – uchwałą  Nr XXXV/274/2001 z dnia 1 marca    2001r.,

2) Programu Rozwoju Gminy Niemodlin w latach 2004 - 2006 przyjętego  uchwalą Nr XII /120/04 z dnia 26 lutego 2004r.,

3) aktualnej sytuacji demograficznej, warunków i jakości życia mieszkańców,

4) analizy słabych i mocnych stron oraz szans i zagrożeń  w obszarze   problemów społecznych.

I.                  Sytuacja demograficzna i społeczna.

         Gminę Niemodlin na koniec grudnia 2004 roku  zamieszkiwało 13.778 osób i w ostatnich latach obserwuje się stały spadek liczby mieszkańców. Pod względem miejsca zamieszkania udział ludności mieszkającej w mieście  i na wsi układa się proporcjonalnie .

Tabela 1. Ludność wg grup wiekowych

(dane: Wydział  Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w Niemodlinie stan na : 31 grudnia 2004r.)

Wyszczególnienie	Liczba ludności w tys.	% ogółu ludności
OGÓŁEM	13.778	100 %
- miasto	6.863	49,81
- gmina	6.915	50,19
Dzieci i młodzież Od 0-18 lat	3.025	21,95
Ludność w wieku produkcyjnym OGÓŁEM	8.955	65,00
- miasto	4.616
- gmina	4.339
- mężczyźni	4.669
- kobiety	4.286
Ludność w wieku poprodukcyjnym	1.798	13,05

Osoby w wieku produkcyjnym stanowią  65  % wszystkich mieszkańców.Z danych statystycznych wynika, iż w wieku produkcyjnym  przeważają mężczyźni i więcej osób w tym wieku zamieszkuje  w mieście.

II. Warunki i jakość życia mieszkańców  - grupy

       społeczne wymagające  wsparcia.

    W ostatnich kilku latach  można było zaobserwować ciągle wzrastającą liczbę osób, rodzin oczekujących wsparcia   ze środków pomocy społecznej. Dopiero w 2004 r. liczba ta zmniejszyła się.

Tabela 2.  Liczba rodzin i osób  w rodzinach korzystających z pomocy 

w latach 2003 -  2004

Wyszczególnienie	2003	2004
Liczba rodzin	949	821
w tym:
- korzystających ze świadczeń       i pracy socjalnej	928	803
- objętych wyłącznie pracą   socjalną	21	18
Liczba osób w rodzinach	2.944	2.447
% w stosunku do liczby ludności zamieszkującej w Gminie	21,2%	17,8%

     W porównaniu z 2003  rokiem  nastąpił  spadek  liczby rodzin  ,którym przyznano pomoc w różnych formach : świadczeń pieniężnych i w naturze, usług opiekuńczych , specjalistycznych usług opiekuńczych, dożywiania dzieci w szkołach, pracy socjalnej. Spadek ten był wynikiem współdziałania  wielu podmiotów działających w obszarze pomocy społecznej. Na skutek tych działań wiele osób podjęło zatrudnienie, uzyskało świadczenia emerytalne lub rentowe, zasiłki stałe .

Tabela 3.  Powody przyznania pomocy rodzinom w latach 2003-2004

Lp.	Przyczyny  trudnej	2003		2004
	sytuacji życiowej	liczba rodzin	liczba  osób w rodzinie	Liczba rodzin	Liczba osób w rodzinie
1.	Ubóstwo	642	2.333	723	2.617
2.	Bezrobocie	549	1.831	525	1.705
3.	Długotrwała choroba	141	434	126	393
4.	Potrzeba ochrony macierzyństwa	76	218	33	144
5.	Niepełnosprawność	107	314	89	258
6.	Bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego	129	575	125	693
7.	Alkoholizm i narkomania	54	130	61	137
8.	Sieroctwo, bezdomność, trudność  w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego	12	15	8	8

   Największą grupą korzystających ze świadczeń pomocy społecznej  w Gminie są rodziny i osoby żyjące w niedostatku . Następna grupa to rodziny z osobą  długotrwale chorą oraz niepełnosprawną.

Do negatywnych zjawisk, które mają wpływ na funkcjonowanie rodziny, należy alkoholizm oraz idąca za tym bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych. Bezradność występuje najczęściej wspólnie z innymi niekorzystnymi zjawiskami np. z długotrwałym bezrobociem. Sytuacja społeczno-gospodarcza powstała w początkach lat dziewięćdziesiątych  wykreowała nową grupę osób korzystających z  pomocy społecznej. Do końca lat osiemdziesiątych byli to ludzie w podeszłym wieku, niepełnosprawni, rodziny wielodzietne, rodziny dotknięte  chorobą alkoholową.   Obecnie przeważają ludzie  stosunkowo młodzi ,cieszący się dobrym zdrowiem ale na skutek bezrobocia  bądź podejmowania  zatrudnienia za niskie wynagrodzenie nie posiadający  wystarczających środków na bieżące utrzymanie siebie i rodziny. Oni to właśnie generują zjawisko określane mianem “nowej biedy”.

III.  Problemy społeczne.

1. Bezrobocie jego poziom i cechy

W Gminie do końca lat dziewięćdziesiątych poziom bezrobocia utrzymywał się na stałym poziomie i wynosił ok. 11%.Od 2000 roku  nastąpił wzrost   liczby bezrobotnych  i przez kolejne lata zjawisko bezrobocia  wykazywało tendencję wzrostową. Wskaźnik  bezrobocia ,będący stosunkiem liczby bezrobotnych do liczby osób w wieku produkcyjnym ,na koniec 2004 roku  zmalał i ukształtował się na poziomie 15,6%.Dla porównania w analogicznym okresie ubiegłego roku wyniósł – 17,6%. Mimo wyraźnego zmniejszenia się poziomu bezrobocia wciąż jest to najwyższy wskaźnik natężenia bezrobocia w powiecie opolskim , przewyższając prawie dwukrotnie średnią jego wartość dla całego powiatu (powiat opolski – 7,85 %).

 Tabela  4.   Bilans bezrobotnych - lata  2003-2004

(dane: Powiatowy Urząd Pracy w Opolu)

Wyszczególnienie		rok	Niemodlin MIASTO	Niemodlin GMINA	Ogółem
	Ogółem	2003	774	812	1.586
liczba		2004	734	667	1.401
bezro-	z prawem	2003	52	47	99
botnych	do zasiłku	2004	44	32	76
	Długotrwale	2003	391	499	890
	Bezrobotni	2004	427	446	873
wskaźnik bezrobocia
(do ludności w wieku		2003	17,37	17,90	17,6
produkcyjnym)		2004	15,96	15,23	15,6

      Utrzymujące się w Gminie bezrobocie cechuje:

1) wysoki  poziom bezrobocia wśród kobiet,

2) znaczny udział wśród bezrobotnych ludzi młodych i powyżej 45 roku życia,

3) niski poziom kwalifikacji bezrobotnych,

4) długotrwałe bezrobocie.

Niepokojący jest fakt, że  długotrwale bezrobotni (osoby pozostające bez pracy powyżej 12 miesięcy) to  aż 62,5% wszystkich bezrobotnych. Grupę tę stanowią głównie bezrobotni posiadający wykształcenie zasadnicze zawodowe, podstawowe, niepełne  podstawowe i gimnazjalne. Okazuje się, że im niższe wykształcenie tym dłuższe trwanie w bezrobociu. Analizując strukturę bezrobocia  zauważyć  można ,iż  w ogólnej liczbie bezrobotnych systematycznie zwiększa się udział osób młodych i osób powyżej 45 roku życia. Te kategorie bezrobotnych narażone są na największe trudności na rynku pracy , gdyż oferty pracy w niewielkiej ilości kierowane są do tych grup  bezrobotnych.

 W Gminie znaczące jest bezrobocie ukryte, szczególnie na wsi.Charakteryzuje się ono dużą liczbą osób nie zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy ,a będących na utrzymaniu rodzin. Często są to mężczyźni, żyjący z pracy dorywczej ,zwykle nadużywający alkoholu.

Mając powyższe na uwadze , a w szczególności okres pozostawania poszczególnych osób bez pracy ,jak również sytuację życiową rodzin korzystających z pomocy społecznej , przed instytucjami i organizacjami zajmującymi się pomocą społeczną , staje konieczność poszukiwania kompleksowych rozwiązań zmierzających do zapewnienia osobom bezrobotnym  i innym podlegającym lub zagrożonym wykluczeniem społecznym  i ich rodzinom bezpieczeństwa socjalnego, poprzez szeroko pojętą  profilaktykę,  aktywizację i pomoc w rozwoju osobistym. Jednym ze sposobów realizacji tego zamierzenia e jest utworzenie i prowadzenie działalności Klubu Integracji Społecznej. W naszej Gminie Klub Integracji Społecznej utworzyło  Niemodlińskie Stowarzyszenie Dobroczynne “Nadzieja” .Zgodnie z zawartym porozumieniem pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy w Opolu, Gminą  i Stowarzyszeniem “Nadzieja” w 2005 roku  KIS uczestniczyć będzie w realizacji  programu aktywizacji zawodowej osób długotrwale bezrobotnych zamieszkałych na terenie miasta i gminy Niemodlin. Uczestnikami KIS są osoby długotrwale bezrobotne korzystające z  pomocy społecznej oraz osoby dotknięte innymi dysfunkcjami. Spośród przewidywanych efektów realizowanego Programu wymienić należy w szczególności :

§        przeciwdziałanie negatywnym skutkom bezrobocia,

§        umożliwienie uczestnikom programu powrotu do pełnionych ról społecznych, także poza rodziną – roli pracobiorcy, a tym samym zapewnienie sobie i rodzinie bezpieczeństwa socjalnego,

§        realizacja zadania własnego gminy, tj. pracy socjalnej poprzez pomoc osobom w odzyskaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie.

Zgodnie z Porozumieniem Niemodlińskie Stowarzyszenie Dobroczynne „ Nadzieja” , w ramach prowadzonego Klubu Integracji Społecznej,  organizuje   pod kierunkiem doradcy zawodowego PUP ,  warsztaty aktywizujące dla bezrobotnych poszukujących pracy. Gmina Niemodlin  (OPS) i inne podmioty   zatrudniające bezrobotnych  w ramach robót publicznych zobowiązane są zatrudniać wyłącznie osoby  przeszkolone  w  ramach KIS .

2. Patologie :

1) alkoholizm i narkomania

Czynniki wpływające na nasilenie się tych problemów to :

§        utrzymujące się  bezrobocia i zagrożenie utratą pracy,

§        zanegowanie pozytywnych wzorców i zasad moralnych  oraz dostępność do  używek, co znacznie obniżyło wiek inicjacji alkoholowej i narkotykowej,

§        rozpad więzi rodzinnych będących zarówno skutkiem jak i przyczyną  problemów alkoholowych i narkotykowych;

2) przemoc w rodzinie

Przemoc fizyczna i psychiczna  jest coraz częstszym zjawiskiem zauważanym  na terenie naszej gminy. Z danych Komisariatu Policji w Niemodlinie wynika, że w ogólnej liczbie przeprowadzanych interwencji, przeważają   interwencje spowodowane nadużywaniem alkoholu. W 2004r. 4  rodziny objęto procedurą “Niebieskiej Karty’. Ofiarami przemocy są zazwyczaj kobiety i dzieci.

Problem przemocy w rodzinie nierozerwalnie jest związany ze zjawiskiem nadużywania alkoholu ;

3) osoby opuszczające zakłady karne

Najistotniejsze problemy tej kategorii osób to: brak pracy, zerwane z reguły więzi z rodziną, często problem alkoholowy ,co powoduje ich wykluczenie społeczne ;

4) bezdomność

    Nie jest  problemem dominującym w naszej gminie (średnio 5 osób w roku jest bezdomnymi w świetle prawa).Niemniej jednak zjawisko to  się nasila;

5) niedostosowanie społeczne dzieci i młodzieży

    Z danych Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej  w Niemodlinie oraz pedagogów szkolnych  wynika, że wzrasta liczba uczniów z problemami  w nauce, które coraz częściej są przyczyną znacznych trudności wychowawczych, sięgania młodzieży po środki   uzależniające i używki. Problemy te dotyczą głównie dzieci  i młodzieży z rodzin patologicznych, niezaradnych w sprawach opiekuńczo-wychowawczych , często dotkniętych  długotrwałym bezrobociem obojga rodziców;

3. Niepełnosprawność

Problem ten ,a zwłaszcza dzieci i ich rodziców ,zaczął narastać w ostatnich 10 latach. Wg badań przeprowadzonych w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Niemodlinie, dzieci niepełnosprawnych wśród ogólnej populacji uczniów w szkołach podstawowych, gimnazjach i Zespole Szkół w Niemodlinie jest 12% . Wskaźnik ten  kształtuje się  na poziomie innych gmin województwa opolskiego. Wzrasta liczba osób upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym oraz ze sprzężonymi niepełnosprawnościami ,co niesie za sobą   potrzeby społecznej rehabilitacji i pomocy. Nie jest więc to zjawisko marginalne. Wartość ta, zdaniem demografów , będzie wskazywała stałą dynamikę wzrostową jako wynik między innymi postępu cywilizacyjnego, zarówno w aspekcie pozytywnym jak i negatywnym.

IV. ANALIZA  MOCNYCH  I  SŁABYCH  STRON  ORAZ  SZANS I ZAGROŻEŃ dotycząca problemów  społecznych

Mocne strony

Słabe strony

1.Współdziałanie wielu podmiotów    działających  w obszarze pomocy społecznej    w celu rozszerzenia  oferty form i środków     pomocy co stwarza możliwość  lepszego    docierania do różnych grup i środowisk, jak    również finansowania działalności z różnych    źródeł. 2. Efektywna współpraca  z Powiatowym      Urzędem Pracy w Opolu w zakresie     pośrednictwa pracy oraz     przekwalifikowywania bądź nabywania      nowych kwalifikacji na kursach             zawodowych i szkoleniach  bezrobotnych     podopiecznych pomocy     społecznej, organizowanie prac     interwencyjnych i robót publicznych, staży     absolwenckich. 3. Dobrze zorganizowana działalność , niosąca        pomocy osobom uzależnionym oraz ich      rodzinom:      -Miejsko-Gminnej Komisji Rozwiązywania       Problemów Alkoholowych,      -Punktu Konsultacyjnego skupiającego 2       terapeutów do spraw uzależnień oraz       psychologa ,    -  Grup AA, Grupy wsparcia dla osób         współuzależnionych. 4..Łatwy dostęp do placówek podstawowej     opieki  zdrowotnej. 5. Działalność  :     -organizacji pozarządowych prowadzących      działalność pożytku publicznego,     -świetlic środowiskowych. 6 .Przyznawanie świadczeń  z zakresu pomocy        społecznej oraz dodatków mieszkaniowych. 7 .Dobra i wystarczająca sieć placówek     szkolnych i przedszkolnych  w tym również     dla dzieci niepełnosprawnych. 8. Możliwość korzystania z :     - stacjonarnej opieki długoterminowej        w ZOL SZOZ    - Gabinetu  Rehabilitacyjnego  i Stacji Opieki      Caritas    ,     -usług opiekuńczych,pielęgnacyjno -         medycznych i specjalistycznych usług       opiekuńczych.     -.Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej      -bezpłatnych posiłków przez  uczniów i       i osoby dorosłe. 10.Określone zasady wynajmowania lokali      wchodzących w skład mieszkaniowego      zasobu  gminy.

1. Poszerzająca się sfera ubóstwa. 2. Wysokie bezrobocie. 3. Migracja wykształconej młodzieży do       większych miast i za granicę z powodu braku     perspektyw pracy adekwatnej do     wykształcenia i posiadanych umiejętności. 4. Ograniczone środki na prawidłowe     funkcjonowanie pomocy społecznej. 5. Wzrost patologii. 6. Brak zorganizowanych form pracy z osobami     niepełnosprawnymi  powyżej 16 roku     życia, które zakończyły edukację np. grupy     samopomocowe, Warsztaty Terapii     Zajęciowej, Zakłady Pracy Chronionej. 7. Brak dostępności do bezpłatnego     poradnictwa  prawnego . 8.  Bariery  architektoniczne w placówkach                      użyteczności publicznej. 9. Brak wystarczającej  liczby lokali      socjalnych. 10.Brak noclegowni, schroniska dla  osób i      rodzin dotkniętych przemocą,       eksmitowanych z mieszkań, powracających      z zakładów karnych, bezdomnych.

V.  INFRASTRUKTURA  SPOŁECZNA

Zadania związane z rozwiązywaniem problemów społecznych realizują w szczególności:

1.Urząd Miejski w Niemodlinie  w ramach, którego działają:

·        Pełnomocnik Burmistrza d/s Uzależnień,

·        Inspektorzy  d/s uzależnień,

·        Świetlica Środowiskowa.

2.Ośrodek Pomocy Społecznej

3.Miejsko-Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

4.Grupy AA ,Grupy wsparcia dla osób współuzależnionych.

5.Organizacje pozarządowe prowadzące działalność  pożytku   publicznego:

-     Polski Komitet Pomocy Społecznej, który prowadzi m.in. stołówkę dla ubogich, Klub Seniora,

-     Caritas Diecezji Opolskiej prowadzący Gabinet Rehabilitacyjny i Stację Opieki,

-     Związek Harcerstwa Polskiego organizuje wypoczynek dla dzieci i młodzieży, prowadzi pracę wychowawczą,

-     Niemodlińskie Stowarzyszenie Dobroczynne “Nadzieja” wspiera osoby najuboższe, bezrobotne ,wychodzące z patologii, prowadzi Świetlicę Środowiskową dla dzieci,

-     Towarzystwo Pomocy Niepełnosprawnym ‘Kontakt” niesie pomoc osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, organizuje turnusy rehabilitacyjne, imprezy integracyjne.

 6. Placówki oświatowe.

     1)Gminne placówki oświatowe:

-       podstawowe    - 5 placówek

-       gimnazja       - 2 placówki

-       przedszkola    - 5 placówek 

-       2)Powiatowe placówki oświatowe:

  -Zespół Szkół         - 1 placówka: Gimnazjum, Zasadnicza Szkoła Zawodowa, Liceum Ogólnokształcące,  Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna : udziela pomocy psychologicznej,  pedagogicznej dzieciom, młodzieży rodzicom, szkołom poprzez diagnozę, terapię, doradztwo, poradnictwo zawodowe.                             

      7. Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej.

          - Samorządowy Zakład Opieki Zdrowotnej w skład , którego wchodzi Zakład Opiekuńczo Leczniczy,

- Stacja Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego .

       8. Niepubliczne  placówki ochrony zdrowia.

- 4 placówki  udzielające świadczeń  w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej,

-   gabinety stomatologiczne,

-   poradnie specjalistyczne.

      9.Ośrodek MONAR w Graczach -udziela pomocy osobom wychodzącym  uzależnień.

VI. Priorytety i preferencje polityki  społecznej.

      Z diagnozy problemów społecznych wynika potrzeba realizacji w latach 2004-2006 następujących celów strategicznych :

1) bezpieczeństwo socjalne mieszkańców gminy;

2) kompleksowa opieka nad rodziną ;

3) niwelowanie  zagrożeń.

Osiągnięcie tych celów warunkuje pomyślna realizacja następujących zadań :

 1.  Pomoc społeczna

1)  zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych osób i rodzin w powiązaniu z rozwinięciem pracy socjalnej w celu realizacji ustawowej misji pomocy społecznej, którą jest doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia się ;

     realizator : Ośrodek Pomocy Społecznej, organizacje pozarządowe  prowadzące działalność  pożytku publicznego,

2) opieka środowiskowa nad osobami starszymi  chorymi, niepełnosprawnymi ;

     realizator : Ośrodek Pomocy Społecznej, organizacje pozarządowe prowadzące  działalność  pożytku publicznego,

3) organizowanie wolontariatu ; realizator :  organizacje pozarządowe  prowadzące działalność pożytku publicznego,

4) integracja osób starszych, niepełnosprawnych  poprzez  zorganizowanie grup   wsparcia, środowiskowych placówek dziennego pobytu ;realizator: OPS,  wolontariusze, organizacje pozarządowe prowadzące działalność pożytku  publicznego,

5) przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu poprzez :

     a) kontynuowanie  działalności  Klubu Integracji Społecznej ,

     b) zapewnienie lokali socjalnych lub miejsc noclegowych dla osób bezdomnych i opuszczających zakłady karne; realizator OPS, ZGM, organizacje pozarządowe prowadzące działalność   pożytku publicznego ,

6) stała współpraca z Powiatowym Urzędem Pracy w tym utrzymanie w Niemodlinie Filii Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu oraz  realizacja   rządowych  i lokalnych programów przeciwdziałania bezrobociu, szkolenia,  kursy; realizator: Urząd Miejski(UM) ,OPS,

7) posiłki dla osób potrzebujących ;realizator: organizacje pozarządowe i prowadzące działalność pożytku publicznego przy udziale  środków finansowych  z budżetu gminy,

8) rozszerzenie współpracy w zakresie wypoczynku letniego dzieci i  młodzieży,  organizacja wypoczynku z wykorzystaniem bazy szkół ;realizator: organizacje pozarządowe prowadzące działalność  pożytku publicznego, szkoły, sołectwa, OPS,

9) usuwanie  barier architektonicznych w budynkach użyteczności  publicznej; realizator :właściciel, użytkownik obiektu.

2. Polityka  prorodzinna

1) organizowanie dożywiania w szkołach dzieci z rodzin najuboższych z terenu   gminy poprzez utrzymanie dotychczasowej sieci stołówek szkolnych i  zabezpieczenie środków na zasiłki z przeznaczeniem na dożywianie; realizator: gminne placówki oświatowe, OPS,

2)  informowanie  mieszkańców w zakresie przysługujących im  świadczeń  rodzinnych  oraz realizacja tych świadczeń ; realizator: UM,OPS,

3)  wypłata dodatków mieszkaniowych ;realizator: UM,

4)  uruchomienie bezpłatnego poradnictwa  prawnego dla dorosłych na terenie gminy, prowadzenie terapii rodzinnej; realizator; UM, organizacje pozarządowe prowadzące działalność  pożytku publicznego,OPS,
5)  rozwój sieci  świetlic środowiskowych w mieście i na wsi; realizator: sołectwa, organizacje pozarządowe prowadzące działalność  pożytku publicznego, Pełnomocnik Burmistrza d/s Uzależnień,

6)  udzielanie pomocy materialnej dla uczniów.

Postanowienia końcowe

1. Realizację zadań wynikających  ze Strategii koordynuje Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemodlinie .

2. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w składanym  corocznie sprawozdaniu z działalności OPS informuje Radę Miejską o stanie  realizacji celów i zadań wynikających z niniejszej  Strategii .